स्थापना कधी झाली?
- इ.स. १९३४ मध्ये, लालबाग सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाची स्थापना झाली.
- त्या काळी लालबाग परिसरात मुख्यतः कामगार वर्ग राहत असे — खास करून गिरण्या व बाजारातील व्यापारी.
- या परिसरातील लोकांच्या मागणीनंतर पेरूच्या बागेच्या जागी एक स्थायिक गणपती बसवण्यात आला, जो पुढे जाऊन “लालबागचा राजा” म्हणून प्रसिद्ध झाला.
स्थापनेमागची कथा
- १९३२ साली पेरूच्या बागेवरून स्थानिक विक्रेते व व्यापाऱ्यांना हटवण्यात आलं.
- त्या वेळी त्यांनी संकल्प केला की जर त्यांना कायमची जागा मिळाली, तर ते गणपती स्थापना करून व्रत पूर्ण करतील.
- पुढील दोन वर्षांत त्यांना नवी जागा मिळाली आणि त्या आभाराप्रित्यर्थ त्यांनी १९३४ मध्ये प्रथमच गणपती बसवला.
- या मूर्तीचे नाव ‘लालबागचा राजा’ ठेवण्यात आले.
महत्त्व आणि लोकप्रियता
- लालबागचा राजा हा मुंबईतील सर्वात प्रसिद्ध आणि भाविकांचा लाडका गणपती आहे.
- याला “नवसाचा गणपती” मानले जाते — म्हणजेच भाविक आपल्या इच्छा, नवस इथे व्यक्त करतात.
- अनेक श्रद्धाळू म्हणतात की, “इथे नवस केला की तो नक्की पूर्ण होतो.”
सांस्कृतिक व सामाजिक प्रभाव
- दशके उलटली तरी दरवर्षी लाखो लोक या गणपतीचे दर्शन घेण्यासाठी 10-15 तासांच्या रांगेत उभे राहतात.
- अनेक सेलिब्रिटी, राजकारणी, उद्योजक इथे दर्शनासाठी येतात.
- लालबागच्या राजाचं दर्शन दोन प्रकारे घेता येतं:
- मुख्य दर्शन (नवस फेडण्यासाठी)
- सर्वसामान्य दर्शन (थोडं लांबून)
मूर्ती व मूर्तिकार
- मूर्ती राजशाही थाटाची असते — सिंहासनावर बसलेला गणपती, हातात मोदक व वरद हस्त.
- मूर्तीकार वागळे कुटुंबीय (Kambli Arts) गेल्या अनेक वर्षांपासून मूर्ती बनवत आहेत.
विसर्जन
- गणेशोत्सवाच्या ११व्या दिवशी, लालबागचा राजा गिरगाव चौपाटीवर विसर्जनासाठी नेतात.
- रात्रभर मिरवणूक असते आणि लाखो लोक त्यात सहभागी होतात.
- मुंबई पोलीस, स्वयंसेवक आणि मंडळाचे कार्यकर्ते संयोजन करतात.
लालबागचा राजा म्हणजे काय?
- श्रद्धा, नवस, भक्ती, आणि मुंबईच्या संस्कृतीचा प्रतीक.
- प्रत्येक वर्षी नव्या आशा आणि नवीन रूपात तो भक्तांना प्रेरणा देतो.
